KUNG BAKIT TAHIMIK ANG MGA MAKA-KALIKASAN SA ISYU NG PAGDAMI NG POPULASYON

Bakit nga ba tahimik ang mga maka-kalikasan (environmentalists) sa isyu ng paglobo ng populasyon? Hindi ba na isa sa mga dahilan ng pagkasira ng ating kalikasan ay sanhi ng walang pakundangang pag-gamit ng tao? Kaya nga sa pagdami ng gumagamit nito ay lumalala ang kundisyon ng kalikasan. Halimbawa na lamang ay ang mga nangyayari sa mga pamayanan sa baybayin na kung saan lumalaki ang bilang ng mga taong nakikinabang sa likas yamang dagat. Subalit sa pagdami ng mga tao sa mga pamayanang ito ay kaakibat ang pag-igting ng kumpetisyon sa pag-gamit ng pangisdaan. Kaya sa huli, dumarami ang bilang ng mga mangingisda at mga umaasa sa pangisdaan samantalang ang ekosistema ay nananatiling malubha ang karamdaman. Dagdag pa dito, ang mga bakawanan ay patuloy na nasisira sanhi ng pangangailangan sa pabahay at palupa para sa mga mangingisda sampu ng mga kaanak nito. Sa kalunsuran naman, hindi na tayo nagugulat sa tambak tambak na basura sa ating kapaligiran. Nakailang beses na ring nanawagan ang lokal na pamahalaan ng bayan ng Rizal na hindi na nito kayang kunin ang basura sa Maynila dahil mapupuno na ang tambakan ng basura sa kanila. Normal na rin ang mga basurang nakalutang ss mga estero at ilog. Normal na rin makalanghap ng usok na dala ng mga pabrika at sasakyan. Normal na rin ang mga nagsisiksikang bahay magin man sa Makati, kung saan hindi mo inaakalang mayroon pa ring mga dikit dikit na barong-barong, naliligo sa kalye, nag-iinuman, namamalimos…

Nasaan na ang mga environmentalists sa usapang may kinalaman sa pagdami ng populasyon? Natatakot nga ba sila sa parusa ng Simbahan? Na baka dumating ang panahon ay hindi na sila makapagkomunyon o makapagpakasal sa simbahang nais nila? Nasaan ang ang environmentalists habang pinag-uusapan ang isa sa mga kritikal na usapin na nagpapalala sa kundisyon ng ating kalikasan? Magparamdam naman sana sila…

DAGDAG NA TAKE HOME PAY, PARA KANINO AT PARA SAAN

Magkahalong galak at pangamba ang naramdaman ko nang mabalitaan ko noong nakaraang lingo na nilagdaan na ni Gng. Arroyo ang R.A. 9504 na magbibigay ng karagdagang take home pay mula sa exemption sa buwis ang mga minimum wage earners sa ating bansa. Nagagalak ako sapagkat napapanahon na may ginawang mabuti ang pamahalaan sa gitna ng tumataas na presyo ng mga bilihin, mapa-gasolina man ito o mapa-pagkain. Sa kabilang banda, nangangamba naman ako sapagkat baka ito ay isang pakulo na naman ng pamahalaan upang pakalmahin ang mga mamamayan sa kanilang karaingan sa korupsyon at pagiging lehitimong pangulo ni Gng. Arroyo. Maaari tayong magnilay nilay ng totoong dahilan kung bakit ito naisabatas kaugnay ng mariing pagtutol ng mga pribadong kumpanya at korporasyon na pinamamahalaan ng mga elitista sa ating lipunan. Kung matatandaan, malinaw na ipinahayag ng mga may-ari ng kumpanyang ito na tinututulan nila ang anumang panukalang batas tungkol sa pagtaas sa sweldo ng mga manggagawa. Matatandaan din na ipinatupad na ang 20 pesos na pagtaas ng sweldo ng mga mangagawa sa Kalakhang Maynila subalit ito ay pagkatapos lamang na upuan at kausapin ng Gng. Arroyo ang mga may-ari ng kumpanya tungkol sa pangangailangang pagtataas ng sweldo. Hindi ko tuloy lubos maiwasan na magtanong kung mayroong usapan ang mga elitista at ni Gng. Arroyo na ang resulta ay ang pagsasabatas ng R.A. 9504 o Tax Relief for Minimum Wage Earners Act. Bakit isinabatas ito samantalang tuwiran namang polisiya ng ating pamahalaan ang pag-abot sa balanseng budget ng ating bansa sang-ayon sa itinakda ng International Monerary Fund (IMF), na matagal na tayong inaalipin? Mas kaduda duda pa ang palabas na ito dahil ang pangunahin may-akda ng nasabing batas ay walang iba kundi si Sen. Mar Roxas, na hindi ko alam kung nagpapabango lamang ng pangalan o dili naman kaya ay ipinagtatanggol lamang nito ang interes ng kanyang angkan na nagmamay-ari ng ilang malalaking kumpanya sa ating bansa. Isinabatas kaya ito upang maibsan ang pagpupumilit ng taong bayan na taasan ang sweldo ng mga manggagawa? Ano kaya ang napagkasunduan ni Gng. Arroyo at ng mga nagmamay-ari ng mga naglalakihang kumpanya?

Hindi kaya napagkasunduan nila na wala nang pagtataas ng sweldo ng mga manggagawa sa mga susunod na taon, lumala man ang krisis o hindi? Hindi kaya napagkasunduan nila na ang halagang kita na mawawala sa pamahalaan bunsod ng batas ay ibabalik ng mga kumpanya sa pamamagitan ng pagpapataw ng buwis sa mga kliyente nito sa pamamagitan ng E-VAT? Kaya ang mangyayari ay magsasaya ang taong bayan dahil sa batas subalit hindi nila alam na ito ay babalik din naman sa mga bulsa ng mga kumpanya at sa pamahalaan. Kaya ang mangyayari hindi pa rin naman lilihis ang bansa sa usapan nito sa IMF na matamo ang balanseng budget sa mga susunod na taon. Kahanga-hanga ang mga palabas na ito ng pamahalaan. Sa halip na bigyan ng solusyon ang suliranin ay pina-ikot ikot pa ang mga ulo ng taong bayan. Sa halip na bigyan ng karampatang pagtaas ng sweldo ng mga manggagawa ay binabaan na lamang ang buwis na binabayaran ng mga ito. Tuwang tuwa ang mga may-ari ng mga kumpanya at korporasyon! Sa halip na gumastos ang pamahalaan sa mga serbisyo sa kalusugan, edukasyon at kalikasan gamit ang pera galing sa buwis, mas pinili ng pamahalaan ang isang populist na paraan. Isang paraan na panandalian lamang at mas makakatamasa ang mga middle class hindi ang mga tunay na naghihirap sa bayan (ayon kay Propesor Solita Monsod). Ang mga naghihirap sa bayan ay walang mga trabaho na makita o angkop sa kanilang kakayahan. Ang mga mahihirap sa bayan ay ang mga nagkakalkal ng basura, mga nagtitiyagang magmaneho ng bus, tricycle at jeep kahit na tumataas ang presyo ng langis, mga nagtitinda sa mga turo turo at mga by call na karpintero, tubero at iba pa. Ang tunay na makikinabang sa batas ay hindi sila na nagdarahop sa buhay at matagal nang hindi nabibigyang pansin ng ating pamahalaan.

Ang mga kundisyong ito ay nakakapangamba sa isang lipunang bugbog sarado na sa iba’t ibang suliranin na ang natatanging maydala ay ang ating pamahalaan. Isang pamahalaan na malaki ang pangangailangan sa taong bayan upang maitayo ang lehitimo nitong pamamahala. Subalit ang tanong, kailangan ba naman ng taong bayan ang pamahalaan?

Ayaw Kasi ni Papa ng Iyakin

Mag-iisang buwan na noong mamatay ang aking ama dala ng sakit sa baga. Chain-smoker kasi, nag-umpisa sa Hope, Marlboro hanggang mapunta sa Winston lights. Subalit hindi ako magsusulat tungkol sa kanya o kaya tungkol sa samahan namin bilang mag-ama. Ayaw niya ng sentimental, ni ayaw niya nga magpaburol kasi ayaw niya ng iyakan.

Kaya nga hindi ako magsusulat tungkol sa kanya kundi magsusulat ako tungkol sa karanasan ko sa ating mga pamahiin kapag mayroong namatay. Napapatawa na lamang ako sa ilang mga bagay na pinaniniwalaan pa rin sa aming bayan sa Naga City, na kung tutuusin ay isang siyudad na. Alam ko na ang ilang pamahiin kapag mayroong namamayapa sa atin. Noong maimbitahan kami ng isang kaibigan dahil namatay ang kanyang kamag-anak, kapansin pansin na naglalaan pa rin ng upuan at pagkain ang namatay. Tanda ito ng pagkilala na nananatili pa rin ang kaluluwa ng namatay sa mundo, hindi sila kaagad agad pumupunta sa kung saan man sila dapat pumunta. Ang nakakatuwa pa rito, ang aming kaibigan ay mula sa mayaman at maimpluwensiyang pamilya sa malayong probinsiya sa Hilagang Luzon. Patunay na ang pamahiin ay buhay pa rin, mayaman man o mahirap.

Noong namatay ang aking ama, pinagsabihan kami ng aming ina na iwasang tumulo ang aming luha sa kabaong. Magiging mabigat daw kasi ang pagkamatay sa aming ama pati na rin sa amin. Lubos na pinag-isipan ko tuloy ito sapagkat tumulo ang aking luha sa kabaong ni papa, hindi ko na lamang isinabi ito sa aking ina. Sa payo ng ilang matatanda, sinunod din namin ang pamahiin na kailangan maghugas ng paa bago pumasok sa bahay pagkatapos ng libing. Hindi ko lubos maunawaan ang dahilan nito. At ayoko na ring mag-isip ng kapanahunang iyon.

Isa pang pamahiin na aking ikinagugulat ay ang ipinayo sa aking ina na magkulong muna ng 3 araw sa kwarto at iwasang kausapin ang mga kapatid kong may-asawa. Sabi ng matatanda, baka raw maging balo rin ang mga kapatid ko. Kaya nga ako na lamang ang ipinasama sa aking ina sa kwarto dahil ako na lamang ang walang asawa sa aming magkakapatid. Sa loob-loob ko lang, nabalo na nga ang aking ina, kukulungin pa ng 3 araw sa kwarto. Parusa ba ito? Ewan ko.

Pamilyar din tayo sa pa-siyam. Subalit laking gulat ko pa rin nang sinabi ng nagdarasal na gumuhit ng bungo sa telang itim na inilagagay namin sa mesa na may larawan ni papa. Dito hindi ko na napigilan ang sarili ko, tinanong ko ang nagdarasal kung bakit kailangan pa nito. Sabi niya lamang, ‘iyan ang pamahiin natin eh.’ Pabirong sabi nga kapatid kong lalaki ‘nabanggit naman natin na Katoliko tayo, di ba?’

Buhay na buhay ang mga sinaunang paniniwala at pamahiin ng mga Pilipino bagamat marami na ring nagbago sa ating lipunan. Minsan nakakairita subalit para sa iba mahalaga ang ipagpatuloy ang mga paniniwalang naging gabay at gawi ng ating mga ninuno noon. Wala namang mawawala sa atin kung ating susundin. Subalit ang higit na mahalaga para sa akin ay ang mataimtim na paggunita sa mga namayapang kamag-anak at malapit sa puso natin. Sa bandang ito, titigil na ako. Ayaw kasi ni papa ng iyakan.