ANG KRISIS SA BIGAS AT ANG KRISIS SA PAGKAIN

Hindi ko lubos maunawaan nang mabasa ko sa mga pambansang pahayagan na umaangkat pala tayo ng ilang libong toneladang bigas galing sa mga karatig nating bansa katulad ng Vietnam. Higit pa ang aking pagkagitla nang mabasa ko na matagal na rin pala tayong umaangkat ng bigas. Subalit ngayon lamang natin napansin kasi nga sa nakaambang krisis ng bigas sa buong daigdig. Marami ang mga naging paliwanag ditto. Unang-una, lumaki na daw ang bilang ng mamamayan na nagkaroon ng kakayahang bumili ng bigas. Marahil dala ito ng natamasang pag-angat sa buhay. Pangalawa, sadyang bumaba ang produksyon ng bigas kaya nagkaroon ng pagbaba sa suplay. Marahil dala ito ng pagbabago sa klima na kung saan ang dating mga lupang umaani ng masagana ay nagiging tuyot na at hindi na kapaki-pakinabang. Sa Pilipinas, dumaragdag pa sa suliranin ng pagbabago sa klima ang walang pakundangang pagdeklara ng mga lupang pambukid bilang lugar pang-industriya.

Subalit ang nakakapagkataka bakit hindi umaamin ang ating pamahalaan na may krisis nga sa bigas. Kung malinaw pa sa tubig na may nakaambang na suliraning ganito kalaki, bakit hindi pa tayo umamin at masimulan na ang mga karampatang hakbangin upang matugunan ang problema? Naalala ko tuloy na ganitong ganito rin ang problema pagdating sa usaping pagkasira ng likas yamang dagat sa ating bansa. Dahil sa hindi na maganda ang kalagayan ng halos lahat na pangunahing lugar pangisdaan sa Pilipinas, kumukunti na ang nahuhuling isda ng mga magigiting nating namamalakaya. Katulad ng krisis sa bigas, marami na ring mga siyentipikong pag-aaral tungkol sa kalagayan ng ating pangisdaan na nagsasabing naabot na ng kasalukuyang panginigsda ang sukdulan. Kapag ipinagpatuloy pa ang kasalukuyang pangingisda, malamang wala nang isdang makakain ang mga susunod na henerasyon.

Sa kasamaang palad, hindi matanggap ng Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR), ang ahensiya ng pamahalaan na namamahala sa pagtugon sa mga usaping may kinalamanan sa pangisdaan. Bagamat mismong mga eksperto na nila ang nagsasabi na may krisis sa pangisdaan, tila bagang walang narinig o nakita ang BFAR. Nangangamba kaya sila na kapag idineklara nilang may krisis sa pangisdaan ay mayroong masamang epekto ito sa ating pangangalakal ng mga pangunahing produkto ng dagat katulad ng hipon, seaweeds at iba pa? Subalit ano ba naman ang pag-amin na may suliranin. Malamang hindi nila alam ang kanilang gagawin sa harap ng nakaambang problema sa pangisdaan.

Ang krisis sa bigas at ang krisis sa pangisdaan ay nangangahulugang mayroon tayong problema sa pagkain sa hinaharap. At kung dumating man tayo sa puntong wala na talaga tayong makuhang pangtawid gutom dahil nga huli na ang lahat, hindi kaya mas malaking suliranin pa ito. Hindi ba habang may panahon pa ay matanggap natin ang ating mga pagkakamali at matugunan ang problema… na imbes na mag-angkat ng bigas ay disin sana ay mas ipina-unlad pa natin ang mga sakahan at bukirin… na imbes na panandaliang magkamal ng dolyar galing sa mga produktong ating ibenebenta sa ibang bansa ay protektahan at pagyamanin natin ang mga natitirang lugar pangisdaan sa bansa. Sana ay magising na tayo sa katotohanan, may krisis sa pagkain… may krisis sa bigas… may krisis sa pangisdaan.

ANG PAGKASIRA NG KALIKASAN AT ANG KRISIS NG KAPITALISMO

Hindi maihihiwalay ang pagkasira ng likas yamang dagat sa krisis na kinasasadlakan ng kapitalismo sa buong mundo. Nakaugat ang pagkasira ng mga kagubatan at pagkalason ng karagatan sa kabiguan ng kapitalismo na palawakin pa ang nais nitong puwang para ito ay mas maka-alpas sa kasalukuyang kalagayan. Masasabi natin na naabot na ng kasalukuyang sistema ang sukdulan nito at wala nang iba pang maaasahan kundi ang ito ay magupo. Subalit sa ilalim ng kapitalismo, napakalaki ang ating naging kasalanan sa kalikasan. Kaya nararapat lamang na atin nang paghandaan ang karampatang kabayaran sa ating mga kasalanan. Sa usaping pagkasira ng kalikasan, mas malaki ang naging kasalanan ng mga mayayamang bansa na mas pinili pa ang maubos ang kanilang natitirang mineral upang maabot ang huwad na kasaganahan na kanilang panandaliang tinamasa. At malaki rin ang kanilang naging papel sa pagkaubos ng mga mineral ng mahihirap na bansa na kanilang inangkat sa ilalim ng hindi pantay na kasunduan sa pangangalakal. Sa kabilang banda, malaki rin ang kasalanan ng mga naghahariang uri sa lahat ng bansa sa mundo. Ito ay dahil sila ang naging pabaya sa pangangalaga at pagtatantya na may matitira pang likas yaman para sa mga susunod pang henerasyon. Akala ng mga mayayamang bansa at ng mga naghaharing uri na umaapaw sa kasaganahan sa likas yaman ang buong mundo. Na hindi nauubos ang likas yaman. Kaya sa ilalim ng kapitalismo, tuloy tuloy ang paghuhukay ng mga mineral upang makapagpatayo ng mga naglalakihang gusali at makagawa ng iba’t ibang palamuti sa bahay at sa katawan. Saka pa lamang nagising ang iilan sa katotohanan pagkatapos na makaranas ng pagtigil sa pag-unlad ang mga bansang nagbabandila ng kagalingan ng kapitalismo. Mayroon naman na sanang nakitang solusyon ang ilang ekonomista upang ipagpatuloy kahit papaano, kahit kakaparangot na pag-unlad sa pamamagitan ng pagpipiga ng interes sa kapital. Subalit panandalian lamang ang solusyon at muli sunod sunod na krisis ang naranasan ng buong mundo higit pa sa mga bansa sa Asya noong krisis ng 1997. Sa ngayon, tila wala nang sigla ang sistemang pinalawak at dinikta ng Estados Unidos sa buong mundo. Ang iba’t ibang institusyon katulad ng World Bank, International Monetary Fund at World Trade Organization ay pawang hindi na makaahon sa kumunoy na kinasasadlakan nito.

Ano na nga ba ang ating inaasahan sa pagkalugmok ng kapitalismo sa buong mundo? Magkakaroon ba ng kapalit ang sistemang may malaking pananagutan sa kalikasan? At kung mayroon mang papalit na sistema, ano ang porma nito at ano ang ating kasiguruhan na mapapangalagaan nito ang ating kalikasan?

May Bagong Mukha ang Katipunan

Mahalaga ang naging ginampanan ng Katipunan sa ating kasaysayan. Ito ang nagsilbing binhi ng rebolusyon ng mga Pilipino laban sa mapaniil na pamahalaang Kastila. Tila bagang tayo ay ipinaaalalahanan ng makasaysayan Katipunan sa kasalukuyang sitwasyong ating kinasasadlakan. May kakaibang rebolusyon ang nangyayari sa Katipunan Avenue.

Sa ordinaryong araw, ang kahabaan ng Katipunan ay nagiging masikip dala ng mga sasakyan ng mga mag-aaral papasok at papalabas ng mga paaralan ng Pamantasan ng Pilipinas-Diliman, Miriam College at Pamantasan ng Ateneo de Manila. Makikita rin ang iba’t ibang kainan, inuman at mga opisina. Subalit sa kakaibang panahon, ang kahabaan ng Katipunan ay nagiging lugar ng pagsasaisa ng damdamin ng iba’t ibang uri ng tao, bata man o matanda, babae o lalaki, elitista o kapus palad. Nangyari na ito noong EDSA II kung saan ang mga mag-aaral, mga guro at ilang non-government organizations ang nagpasimuno na magkaroon ng noise barrage laban sa korupsyon ng pamahalaang Estrada. At sa ngayon, muli ginigising ng busina ng sasakyan, ng tambol ng drums, ng hiyaw ng mga mag-aaral at ng hiyaw ng mga aktibista, ang natutulog na damdamin ng Katipunan.

Sabay ng pagdiriwang ng EDSA I, ang kahabaan ng Katipunan muling naging tagpuan ng mga ideyang kumikiliti sa isipan at damdamin ng mga tao. Patuloy na lalakas ang hiyawan at sigawan hanggang makarating ito sa Malacañang at sumambulat sa mga naghahari-harian na marami pa rin sa mga Pilipino ang nagpapahalaga sa katotohanan, pagiging makabayan at naghahangad ng kasaganahan. Humanda ang mga naghahari-harian! Andito na ang Katipunan!